Monday, March 11, 2019

Գավառականությունն ու թվերը



Կիրագրագիտությամբ շաղախված դիրքորոշումը սարսափելի բան ա.... Տո կիսագրագիտությունը մի կողմ, էդ էլ էական չի. հարց չտալն ա սարսափելի: Չէ, էդ էլ չի. գավառականությունն ա սարսափելի: Էս ինչքան վախեր ունեմ ես, պարզվում ա:-) 

Բայց իմ վախերը մի կողմ. էս թվերի ու բիգ դեյթայի դարում իսկականից վախենալու ա, որ մարդիկ սկսում են թվերով խոսել, առանց հասկանալու թվերից: Բանն էն չի, որ ես թվերից շատ եմ հասկանում: Էն ա, մի կոլեգա ունեմ, որ հենց ուզում ա վրես ծիծաղի, մաթեմից հարց ա տալիս:-) Ու քանի որ ես կես դարում «ուսումնասիրել» եմ իմ ու թվերի հարաբերությունների էությունը, ես թվերին հարգանքով ու զգուշությամբ եմ վերաբերվում: Ու չեմ մոռանում իրենց էլ հարցականի տակ դնել, որովհետև«ի սկզբանէ էր Բանն», այսինքն՝ հարցը: Կարող ես նաև հարց չտալ, ի՞նչ կա որ: Բայց հետո բոլորին քո թվախառն պատասխաններով մի խեղդիր, ախպոր պես...

Գավառականությունն էն ա, որ թվերից ոտերդ թուլանում են: Որ ոտերդ թուլանում են նրանից, թե ով երեսիդ շպպացրեց էդ թվերը: Ու որ դու համոզված ես, որ ամեն ինչի պատասխանն էդ թվերը տվեցին: 

Ինչ եմ ուզում ասել. շատ լավ ա, որ ԱՆ փորձում ա թվերով խոսել, բայց թիվն ախր ինքնանպատակ չի: Ու փոխանակ էդ մարդուն օգնես, որ թվերն իրենց ճիշտ տեղը դնի, ու ավելի համոզիչ իր ասածն ասի, աջուձախ տարածում ես իր՝ Հայաստանի համար անկապ թվերը: 

Հարց տամ էլի, կներեք համարձակությանս՝ ինչո՞ւ ենք նայում Ֆիլիպիններ, Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն, Թուրքիա, Բրազիլիա, Ռումինիա, Ռուսաստան, Ուկրաինա ու տենց: Ինչո՞ւ ոչ ԱՄՆ, Կոլոմբիա, Չեխիա, Ֆինլանդիա: Չէ, չեմ հեգնում, ուզում եմ հասկանալ, ինչո՞վ են կարևոր հենց այս երկրները, որ ծխախոտի հարկման համար նայում ենք հենց իրենց փորձին: Ենթադրենք, մեկը հարևան ա, մյուսի հետ վախտին հաց ենք կիսել ու էլի տենց մի քանի ենթադրենքներ: Բայց ինչո՞ւ մենք ենթադրենք, եթե կարելի ա էդ մասին հանգիստ ասել...

Ու ավելի կարևոր հարց. ինչո՞ւ այլ երկրներին չենք նայում: 

Շատ լավ ա, որ նայում ենք, բայց էլի հարց տամ. ինչո՞ւ համար ենք նայում, որ ի՞նչ անենք. որ հաստատե՞նք մեր դիրքորոշումը... Թե՞, որ տեսնենք, թե էդ լուծումը էդ երկրի կոնտեքստւմ ինչու ա աշխատել նենց, ոնց որ մենք ենք ուզում, որ աշխատի մեր կոնտեքստում: Եթե վերջինը, ապա կարո՞­ղ ենք ասել, թե  օրինակ, որ Ուկրաինայում 2008 թվականից սկսած ծխախոտի սպառումը նվազել է 36%-ով, դա ի՞նչ ազդեցություն ա ունեցել ծխող տարբեր սոցիալական շերտերի վրա, ասենք, ամենաաղքատ խավի առողջությունն էդ ընթացքում լավացե՞լ ա, վատացե՞լ ա, ի՞նչ ա եղել... «Ծխախոտային արտադրանքի ընդհանուր հարկերն աճել են 855%-ով, ծխախոտի սպառումը նվազել է 36%-ով». ո՞վ ա սկսել քիչ առնել, ինչո՞ւ, էդ «ինչուները» մեզ մո՞տ էլ են «ինչուներ», թե՞ էնքան ոչ էական «ինչուիկներ» են, որ վարքի էական փոփոխություն ակնկալելն իրատեսական չի: Ուզում եմ ասել, շատ լավ ա, որ նայում ենք միջազգային փորձին, բայց ընթացքում չմոռանանք երկու բան.

ՄԵԿ. հաստա՞տ նայում ենք, որ լուծումներ գտնենք կամ հիմնավորենք հավանական ՏԵՂԱՅՆԱՑՎԱԾ լուծումը, թե՞ էն փիս գիտնականի նման եղած փաստերը հարմարեցնում ենք մեր տեսությանը ու կոշտ-կոպիտ անտերներին վարի տալիս դրա էլեգանտության համար:

ԵՐԿՈՒ. միջազգային փորձի կոնտեքստին նայե՞լ ենք, թե՞ մեր ուզած թվերը գտնելով՝ մոռացել ենք հասկանալ, թե էդ թվերի հետևում ինչ կա-չկա:

«Հը՞, չըլինի՞ թե բարկանում ես»...

Բարկանում եմ, որովհետև տեսնում եմ, որ մարդն ուզում ա գործ անի, փորձում ա, ի տարբերություն շատերի, կարծես թե հասկանալով ա փորձում, բայց օգնեք էլի էդ մարդուն, ոչ թե գավառական «սրտիցս ջուր խմեց»-ներով էս մի փորձն էլ վարի տվեք...

Հա, ու ասեմ, որ ես ծխից ալերգիա ունեմ, համարյա հաշմանդամության աստիճան:-)

Thursday, February 14, 2019

The Way We Live Now

Դիկենսը (1812-1870) ու Թրոլոփն (1815-1882) ժամանակակիցեր են: Դիկենսը համովագույն պատմող ա:-) Համբերությունդ Թրոլոփին կարող ա չհերիքի, քնես:-)

Դիկենսը պատմության թելը սիրուն զարդարում ա, իսկ Թրոլոփը իր ժամանակի հերոսների դիմանկարներ ա նկարում, բայց ռեմբրանդտային, անըմբռնելի, քիմիա-կենսաբանությունից անդին դիմանկարներին չի ձգում: Սենց բան չկա Թրոլոփի մոտ՝

File:Rembrandt Harmensz. van Rijn 113.jpg

Portrait of a Bearded Man (1654)

Բայց կա ռեյնոլդսային, սենց՝
Reynolds, Joshua: portrait of Charlotte Grote
Portrait of Charlotte Grote (1740+)

Monday, October 1, 2018

«Ծիածան»

Շարունակում եմ տնտղել անգլիացիներին:-) Չնայած D. H. Lawrence-ն ինձ համար Թոմաս Հարդի չի, ում հետ նոր ենք ծանոթանում: D. H. Lawrence-ն իմ «քանդակագործներից» ա:-) Բայց «Ծիածանը» չէի կարդացել: Ու 20-ում D. H. Lawrence-ը կարող ա քեզ կերտել, իսկ 40-ականներո՞ւմ... Գրում են «հընթացս», որովհետև հետո կալարեմ, կամ կմտքերս կչվեն տաք երկրներ: 

Առաջին մի քանի էջից միանգամից հայտնվեցի 20-ականներիս զգացմունքներում ու մտքերում: Գրքերն ամենալավ ժամանակի մեքենաներն են։-) Բայց հենց նոստալգիայից հագեցա, սկսեցի կարդալ, ինչպես միշտ եմ կարդում՝ թուլանալով ու ընթացքում, եթե հաճույքն եկավ, հաճույք ստանալով, եթե ոչ՝ բայ-բայ-գուդ բայ։-) Երևի 30-րդ էջից ասեի գուդ բայ, եթե D. H. Lawrence-ը չլիներ:-) Համ էլ չեմ սիրում կիսատ թողնել գր... ոչ մի բան:-) 

Եթե 20-ում ինձ dark ու mystic բառերը տեղափոխում էին dark ու mystic զգացողություններ, հիմա դրանց հաճախությունից զահլես գնում ա:-) Դրանց  անորոշությունների կծիկից, անհասկանալի անդինից, կիսատ-պռատ չասված-հավանաբար-այսպես-կամ-էլ-այսպես-զգացածներից ոչ թե ռոմանտիզմի հորձանուտն եմ ընկնում, այլ ռացիոնալությունս թթված ու սևեռուն ինձ ա սկսում նայել, կամ glowers at me, ինչպես կասեր D. H. Lawrence-ը;-) 494 անգամ մենակ dark բառն ա օգտագործում «Ծիածանում», որ ի՞նչ:-))))) Հա, լավ, խոստովանեմ, որ հերոսուհին ու իր մաման մուգ մազեր ունեն, ամուսինն էլ՝ մուգ մաշկ ու դրանց հղումներն էլ քիչ չեն:-)

Monday, September 24, 2018

Անգլիաներ

Վերջերս էնպես ա ստացվել, շատ եմ կարդում անգլիացիներին ու հա որոշում եմ գրել, բայց չեմ անում, որովհետև ի՞նչ գրես գրածի մասին:-))) Օրինակ՝ մի երկու տարի առաջ գերմանացիներն էին ու պատահականորեն էդ մի երկու տարի առաջը համընկավ առաջին անգամ Գերմանիա ճամփորդությանս հետ (էլի էի եղել, բայց միայն Բեռլինում ու գործուղման, դա հաշիվ չի:-)): Լրիվ ուրիշ են գերմանացիք:-) Բայց էդ մասին չգրեցի, հիմա մնացել ա միայն ուրիշության զգացողությունը:-)

Մեկ էլ երբեմն, երբ ջահել ժամանակվա գրածներս եմ կարդում տարբեր գրքերի մասին, հավես ա. տեսնում եմ, ոնց եմ փոխվել:-) 

Wednesday, August 22, 2018

Առավոտ լուսո

Գործի եմ գնում: 57 համարի ավտոբուսով: Ոչ մի բանով առավոտը չի տարբերվում նախորդ առավոտներից, ու ամենայն հավանականությամբ չի տարբերվելու հաջորդներից: Մեկ էլ հանկարծ ապակուն շատ մոտ արմունկս խուտուտ ա գալիս: Քանի որ թմրած եմ արևից, իսկ Բրանդերբուրգյան 1-ին կոնցերտն ինձ լրիվ ուրիշ «ավտոբուսում» ա տեղավորել, դրան էլ գումարած, որ առնվազն հինգդարյա լոռեցի եմ, աջով կամաաաաաաց հասնում եմ ձախին, որ տեսնեմ էդ ի՞նչն ա տենց խուտուտ ածում: Մինչև աջ ձեռքս տեղ կհասներ, ձախ աչքս միիի քիչ ավելի թափով շրջվեց ու ապակուն տեսավ բարալիկ ոտներով, կեռ, աջուձախ տնկված ու հատվելու անընդունակ երկաաար բեղիկներով ու անճոռնի, օվալաձև տուտուզով մի էակի: Երևի աջիս շատ շոշափելի ներուժի հավանական հետևանքներից դեռ չսթափված՝ եռանդով շագանակադեղնավուն տուտուզը թափահարում էր ու առջևի լղարիկ ոտիկներով գլխին վայ էր տալիս մի անհասկանալի միջատ, որ միջատագիտության իմ նվազագույն գիտելիքները թույլ չտվեցին տեղում դասակարգել որպես ճանճ կամ բզեզ ու դասակարգման իմ անկարողությունից դրդված՝ սկսեցի հետաքրքրությամբ վարքն նորա ուսումնասիրել: Հարդարվելը կամ սթափվելն ավարտելուց հետո սահասողալով ապակիով վերև մագլցեց ու թաքնվեց ապակին շրջանակող սև ռետինի անկյունում: Վիզս ցավեց երկար նայելուց, ստիպված սկսեցի մտածել: 

Ի՞նչ ա քաղաքակրթությունը: Բնազդայինից՝ մտածված վարքին անցում: Իմ բնազդն ինձ ասում ա՝ տուր սատկացրու: Մի վայրկյան, ավելի քիչ, ու ես սկսում եմ ապրել իր հետ: Էդ մի վայրկյանին հասնելու համար հինգ դար չէ, հարյուրավոր դարեր ենք ապրել: Մեզանից ոմանք հասել են մի վայրկյանին, մյուսներս՝ չէ: Էդ մի վայրկյանի արդյունքում ունենք, ասենք սկանդինավներ, չեղած վայրկյանի արդյունքում՝ Սուդան: 

Մի վայրկյանում ես հիշում եմ, որ ինքն ունի ապրելու իրավունք, ինչպես՝ ես: Ու քանի դեռ ինքն իմ իրավունքից ինձ չի զրկել, ես ու ինքը կարող ենք միասին ապրել: Ես մեծ եմ, ինքը՝ փոքր ու դա ավելի շատ ա օգնում հրահրում իմ բնազդային ճըլըպը: Բայց ես կարող եմ իրեն չսատկացնել, որովհետև մի վայրկյան մտածել եմ:

Մեծուփոքրն էլ ա հարաբերական...  բա որ մի հատ կծել էր ու պարզվել էր, որ 100,000-ից հենց մենակ ես պիտի «թունավորվեի» էդ խայթոցից:-)

Սենց էլի:-)

Monday, August 20, 2018

Պարանո(յ)ա

"Paranoia is an instinct or thought process believed to be heavily influenced by anxiety or fear, often to the point of delusion and irrationality."

Չգիտեմ, էն վերջին՝ հաճախի մասով ասվածին հասնո՞ւմ եմ, թե՞ չէ, բայց որ մտահոգությունն քիչ մը շատ ա՝ հաստատ։ 

Աշակերտներն անվճար կայցելեն մշակութային հաստատություններ

Ինչի՞ չեմ իմ ընկերներից շատերի նման ուրախանում: Որովհետև պարանոյիկ եմ.....

Երբ կարդում եմ «անվճար», միանգամից պարանոյիկ փոթորիկ ա սկսվում ուղեղումս: Էս դեպքն էլ բացառություն չի: 400 միլիոնն անվճար ա՞՞՞՞:

Friday, May 25, 2018

Արարատյան բակալավրիատ, ԿԳՆ, ԱՅԲ ու կաշա

Կամ իմ սանատորիան ա ինձ ստիպում, կամ իսկականից էնքան եմ ջղային, որ դնջությունս էլ չի դիմադրում, դե, կամ էլ հայեցիությանն համահունչ կոմպլեմենտար ֆակտորային համակցության դրդմամբ, բջջայինով սենց բան եմ անում, քանի որ Գերմանիա տեղեր ինձ չի թողնում ուրիշի կոմպով իմ զինքս գուգուլ հաշիվ մտնեմ, քանզի վասնզի հեռախոս մը չունիմ... այո, հեռախոսն է, որ քեզ մարդ մըն է դարձուցիր ասիկա դարեն ի վեր.... էխ, բութն ինչ է, ադիկա էլ չունիմ էս կպչուն ստեղնաշարիս վրան։

Ինչևէ, ինչի՞ եմ ջղային։ ԱՅԲ-ի հետ կատարվող էս ամեն ինչի պատճառով։ Ոչ  միայն, բայց դե մի բան պե՞տք ա ընտրել ջղայնության վեկտորն ուղղելու համար։

Էս ամենում ինձ համար շատ ու ըստ էության ամենակարևոր բանը. քաղաքականության իրականացման առումով ոչ մի էական տարբերություն չեմ տեսնում նախորդ ԿԳՆ-ի հետ․․․ Լայվը, կարմիրով հեգնանքն ուղղված կոնկրետ անձի ու տենց բաները տարբեր են, ու էստեղ վերջանում ա տարբերությունը։