Հայաստանի Ազգային գրադարան

Հին գրքերից, մաշված, փայտյա աթոռներից հանգստություն է բուրում: Գաղջ օդն ու կահույքի հնությունից դեղնած կանաչը սենյակում մագաղաթյա շրշյուն են բարձրացնում, որն աննկատ, սակայն համառորեն խախտում է թանձր լռությունը:

…Սովորական, փոշոտ ու մաշված ընթերցասրահ է, հարյուր տարվա աթոռներով ու սեղաններով, չփակվող դռներով, որոնցից մեկի վրա անճոռնի ձեռագրով գրված է «Ծածկել դուռը»…

Մի քիչ խառը-մառը բաներից

Սկսենք Սուրբ Նիկոլասից, որին շատ են սիրում... Հոլանդիայում:-) Ինչո՞ւ: Որովհետև նա մի օր Թուրքիայից մեեեծ պարկով եկավ Հոլանդիա և իր հետ բերեց տարբեր ու շաաատ նվերներ, որոնք դեկտեմբերի 5-ին հոլանդացիները դնում են բուխարու մոտ՝ իրենց սիրելիների համար: Դեկտեմբերի 5-ը ամբողջ երկրում շատ ավելի կարևոր և «նշելի» տոն է, քան Ծննդյան տոնը: Գոնե ըստ Հերմի:-): Իսկ թե ինչո՞ւ է Նիկոլասը գալիս Թուրքիայից, նա շտապեց բացատրել ավանդույթի մեջ մտցված փոքրիկ ճշգրտումով. այս սուրբը ապրել է ներկա Թուրքիայի տարածքում, թեև երբ 15-րդ դարում այս ավանդույթը սկիզբ առավ, հոլանդացիները կարծում էին, թե նա բնակվում է Իսպանիայում, և մի քանի դար շարունակ նա այս մերկ արևածագի երկիրն էր ժամանում հենց Իսպանիայից:

***
Եթովպիայում հանրակրթության ջատագովները ազնվականներն էին: Քսաներորդ դարասկզբում: Ըստ մարքսիզմի, հենց էլիտան է փորձում «մասսաներին» անգրագետ պահել, բայց այս երկրում նրանք որոշեցին, որ վաղուց ժամանակն է, որպեսզի «անգրագետները» կրթվեն, որովհետև... արդեն գրագետ գյուղացին կարող է իր վրա վերցնել ընթերցանության ծանրագույն գործը. «Եթե ծառաս գրել-կարդալ իմանա, դա ինձ կազատի ևս մի ավելորդ գլխացավանքից»: Մի սերունդ էլ չանցած նույն այս «անգրագետները» հեղափոխություն են սկսում՝ ընդդեմ իրենց տերերի...

***
Բրազիլիայում մասնավոր համալսարանները միանգամայն զուրկ են էլիտարությունից: Դրանք սկսեցին բացվել համեմատաբար վերջերս՝ զբաղեցնելու կրթական «շուկայի» բաց մնացած մասը, սոցիալապես անապահով, սակայն ուսման ծարավ խավերի համար մատչելի կրթություն ապահովելու նպատակով: Մոտավորապես 15000 դրամով կարող ես որևէ կուրս վերցնել, օրինակ, սեղանի դիզայն, և աշխատանքի վայրում պաշտոնի բարձրացում ապահովես: Ըստ Բեռնարի, որի ծնողները նման համալսարանի սեփականատերեր են:

***
Փիլիպիններում ուսանողական շարժման փիլիսոփայական անկյունաքարերից մեկը «Անասնաֆերման» էր: Ուսանողները այն հիմքն են, որն այսօր թույլ է տալիս Արևմուտքին խոսել այս երկրում առկա կուռ քաղաքացիական հասարակության մասին: ...Էֆրենի հետ մեր հետաքրքրությունների շրջանակը ընդլայնվում է. Ռիլկե, Ներուդա: Ապշել կարելի է, թե ինչն է կապում հային ու ֆիլիպինցուն...

***
Իսկ Սայգոնում կարող ես սալսա սովորել ֆրանսիացի պարուսույցից:-)

Տուրիզմի մասին

Ինձ հաճախ հարցնում են. «Հը, ի՞նչ նոր բան կա»: Եվ ամենահաճախակի հնչող պատասխանը. «Ոչ մի»: Զարմանալի է, թե ինչպես մեկ ամսում կարելի է նոր մշակույթն ու միջավայրը վերածել առօրյայի: Ես անում եմ նույնն, ինչ կանեի Երևանում, եթե ուսանող լինեի...

Մեր դարաշրջանի ամենահետաքրքիր նորություններից մեկը զբոսաշրջությունն է: Հայերենում երբեմն շատ լավ բառակազմություններ կան:-) Շրջել, զբոսնել: Նկատել և հաճույք ստանալ: Սրանք են զբոսնել-շրջելու զգացմունքային պատմուճանները: Գործը տեսնելուն և ընկալմանը գրեթե երբեք չի հասնում: Դրա համար ժամանակ է պետք, իսկ զբոսաշրջիկի ամենասահմանափակ ռեսուրսներից մեկը հենց ժամանակն է: Բայց կյանքը քեզ հազվադեպ է հնարավորություն տալիս վայելել միաբևեռության պարզությունը ու անճարությունից մենք ստեղծեցինք չարի ու բարու մասին հեքիաթներ: Բայց չշեղվենք: Հենց չեղած ժամանակն է ստիպում զբոսնող-շրջողին խուսափել զգացողությունների առօրեականացումից. ամեն կերպ ձգտում ես զգալ ու վայելել նորը, որովհետև վաղը մեկնում ես... Իսկ մենք Էյնշտեյնից այդպես էլ դասեր չքաղեցինք: Մենք գնահատում ենք միջինը՝ շաբաթը:-) Ոչ փոքրը, ոչ էլ մեծը. ոչ վայրկյանը, ոչ էլ կյանքը: Սակայն ներքին ինչ-որ անհասկանալի մղումով մենք դարձանք զբոսաշրջիկ, որ գնահատենք վայրկյանն ու դրանցից կազմենք մեր կյանքը...

Ֆուկոն, Դուրքհայմն ու ես

Մինչ Միշել Ֆուկոն իր միջնադարյան կարմիր, փայլուն տաբատով (բայց ինչո՞ւ... էհ, Ֆրանսիան ինձ անընդհատ հետ է տանում դեպի շքեղություն) փորձում է համոզել Դուրքհայմին, թե բողոքականությունը թերևս կարող է ինքնասպանության պատճառ հանդիսանալ, սակայն ... ես արթնանում եմ: Պատկերացնո՞ւմ եք, իմ երազներն էլ են արդեն ակադեմիական: Գժվել կարելի է:-)

Երբեմն հաճույք եմ ստանում այս պճնված գիտնականությունից: Ամեն հաջորդ հոդվածի հետ ավելի եմ համոզվում, որ այն պահից երբ սոցոլոգիան ապավինեց բնագիտության մեթոդաբանությանը, այն աստիճանաբար և հաստատուն կերպով շարունակում է խզել իր կապը փիլիսոփայության հետ: Միանգամայն վիճարկելի հայտարարություն է, մանավանդ եթե հաշվի առնենք այս գիտության բացարձակ հրապուրանքը տարաբնույթ տեսություններով՝ ռացիոնալիզմ, կախվածության տեսություն, համաշխարհային համակարգերի տեսություն, ստրուկտուրալիզմ ու չգիտեմ ինչ...

Սակայն: Հասարակությունն ուսումնասիրող առաջին մտածողների մոտ մանրամասների նկատմամբ հարգանք կար: Ուղղակի հիանում ես նրանց մտքի թռիչքով, ամբողջի բացահայտման հերոսական ջանքերով, որ արտահայտվում էր ամեն մի մանրամասի շուրջ մտքի անատոմիական աշխատանքով: Մինչդեռ ժամանակակից ուսումնասիրողները կարծես վարակվկած լինեն ներկա շտապողականությամբ. «արտադրել» հնարավորինս արագ և չափելի ուսումնասիրություններ: Իհարկե, բոլորը իրենց պարտքն են համարում խոսել այդ ուսումնասիրությունների սահմանափակումների և թերությունների մասին, սակայն սրանով իսկ գործը փակված է համարվում: Ըստ էության, հենց այս թերություններն են հող նախապատրաստում հաջորդ ուսումնասիրությունների համար: Երբեմն կարդում եմ այս հոդվածներն ու մի տեսակ կարոտով, իհարկե, միանգամայն երևակայական (որովհետև եթե ես նույնիսկ գոյություն ունեի 19-րդ դարում, երևի միայն ծառի տեսքով:-)) հիշում, թե օրինակ ինչպես է Շթայները աշխատում Գյոթեի մտքերի հետ:

Ժամանակակից անգլիական ակադեմիան սիրում է տեսությունը, սակայն այն գրեթե ամբողջովին նմանվում է արդյունաբերությանը. բոլորը պիտի զբաղվեն իրենց գործով: Առայժմ չեմ հանդիպել օրինակների, որոնք կհիշեցնեին Նիցշեի և Վագների փոխազդեցությունը: Ակնհայտորեն ասվածը heuristic երանգներ ունի, և հենց նման դասակարգումը թույլ է տալիս բացահայտել իմ ակադեմիական վարկավածությունը: Ուղղակի նորի բացահայտման ուրախության աստիճանի նվազան հետ սկսում եմ կարոտել պարզությունը. մերկացնելով ակադեմիական հաղորդակցությունը իր գիտական զգեստներից, հանգում ես նույն եզրակացությանը, ինչ հանրահայտ հեքիաթում՝ թագավորն էլ է սովորական մարդ: Սոցոլոգիական ուսումնասիրությունների մեծամասնությունը բնագիտական մեթոդաբանությամբ ապացուցում են ավանդական իմաստությունը:

Հաջորդ անգամ հաստատ պետք է գրականությունը ընտրել:-)

Hola!

© Jorge Diaz

Bilbao may strike you with her beauty if you're opt for being struck:-) She welcomes you with a weird platinum-coated spider/bird/ship-like building you eventually find out to be the world renowned Guggenheim. For a homesick Armenian like me, it's going back home:-) Mountains all over that offer you safety and aspiration to the unknown heights and loud and hearty people that wrap you in this sheer coat of warmth you come to appreciate even more after its restrained manifestations in a ever-rushing metropolis.

We missed our bus stop from the airport to the town and ended up in the middle of nowhere which we later came to know to be no more no less than the heart of the town. So, we started roaming about the streets in search of this evasive Abba Parque Hotel. The Americans were leading the way, since they always prove to be the most proficient map readers:-) Somehow, though, we lost our way and stumbled onto a street with no direction to follow. Rain and drizzles are integral to the Bilbao weather, and having been stupid enough to forget my umbrella in London, I was getting uncomfortably wet, just enough for me to venture into a supposedly fruitless inquiry on directions with a cab driver (we have been warned that most people don't speak English in Bilbao). My simple question on 'Could you please tell me how to get to Abba Parque?' evoked an elaborate explanation in Spanish which left me smiling stupidly at the man's face. Guess it was my stupidity that filled this man's heart with sympathy and he cut his speech short, brought forward the fingers of his right hand and said, 'OK. Unos, dos, tres, hecho'. Exactly, walk three blocks from here and turn right. How could I have not understood his Spanish before:-)???

People are great in Bilbao! The same story any time we asked for directions. But I need to find someone who's Basque and speaks English, because I need to discover this country and I can't do it on my own even if I'm smart enough to learn survival Spanish by September.

Casco Viejo...You remember every single story you've read about toreadors, lovely dames in black veils, jealous dons, enamoured youth singing serenades and plump duennas pretending to ignore them for the sake of the lovely dames... You are the ghost in this medieval town, not them...

***

Well, had to do this one in English, since left my laptop at home. The rest of the account will probably follow in Armenian, have to run.

Le Temps retrouvé/Rauol Ruiz/1999

"She’s aged. Or am I dreaming?"

"You’re dreaming. She’s ravishing."

''Heartbreak can kill, but leaves no trace.''

"Use your youth to learn two things. First, refrain from displaying emotions that are best left unspoken. Second, don’t rush into answering questions before you’ve understood them."

''The day the sculptor Salvini died, he was given as all mortals are, the time to review every place and moment of his life. The sculptor refused. "My life has been a series of extraordinary adventures. To revisit them would only make me sadder. I'd rather use my remaining time to review my last work, Divine Nemesis, otherwise known as The Triumph of Death." So, it was...
Soon after the Angel of Death returned to announce the end of his time of grace. "What a paradox" exclaimed Salvini. "You gave me enough time to revisit my whole life, which lasted sixty three years. The same length of time was too short to review an object I made in three months."
"In this work is all of your life and the life of all men" the Angel replied. "To review it would take an eternity."

Astounding movie...

Ինչպես մի օր հիվանդացա

Կիրակին որոշեց մեզ ուրախացնել միանգամայն կարծրատիպային լոնդոնյան եղանակով՝ անձրև, քամի, ոսկրացունց գորշություն: Իսկ ի՞նչը կարող է հաղթել գորշությանը, եթե ոչ գույնը: Իսկ երբ բնությունը նեղացկոտ փոքրիկի նման որոշել է անկանխատեսելի ինտերվալներով ամբողջ օրը թնկթնկալ, որտե՞ղ կարելի է համարժեք գեղեցկության գույներ գտնել: Իհարկե պատկերասրահում: Եվ մենք Պիկադիլիից անխոնջ հաղթարշավ ծավալեցինք դեպի Ազգային պատկերասրահ: Հաղթանակի դափնիներին կերազեր անգամ Կեսարը. խոստովանեք, որ Միքելանջելոյի անավարտ կտավը ոչնչով չի զիջում Կեսարի բուրումնավետ «լավրովի լիստին» :-) Իսկապես, շատ հետաքրքիր էր «Հյուղարկավորում» կոչվող կտավը, միանգամայն տարբեր մարմնի սահմռկեցուցիչ ճշգրտությամբ ու դրանից գեղեցիկի ամբողջովին նոր պատկերացում առաջարկող կտավներից: Հիշեցնում էր Պիկասոյի վարդագույն շրջանը, ճիշտ եմ ասում, հատկապես աջ անկյունի ծնկաչոք կինը:

Երևի գույների շքեղությունն ու պայծառությունն էր պատճառը, որ երկար ժամանակ չէի հեռանում Վերոնեզեի կտավներից: Չէ, մեկ այլ պատճառ էլ կար իհարկե:-) Չորս կտավներ անվանել էր «Սիրո ալեգորիաներ» ու նկարել դավաճանությունը, հավատարմությունը, արհամարհանքն ու հարգանքը: Երանի, երբեևիցե կարողանայի նման վարպետությամբ, թեկուզ այլ արտահայտչամիջոցներով, «զգեստավորել» աննյութականը:-) Այդ կտավների կանայք էին շատ հետաքրքիր. Ռուբենսի կանանց ֆոտոշոփով մշակված տարբերակներ:-)

Վերոնեզեի մեկ այլ կտավ էլ շատ հետաքրքրեց, բայց արդեն ոչ թե գույներով, այլ բովանդակությամբ: Երբեք չէի լսել այդ առասպելը. Զևսը որոշում է մանուկ Հերակլեսին անմահություն պարգևել և բերում է Հերայի մոտ, որպեսզի վերջինիս անմահական կաթից համտեսելով՝ իր որդին ևս միանա օլիմպիական կաստային: Բայց Զևսն իհարկե, որպես անհավատարիմ ամուսին, դա չէր կարող հաջողացնել առանց ևս մեկ խաբեության և փոքրիկ Հերկուլեսին Հերայի մոտ է տանում, երբ վերջինս անմոռաց ու անմնացորդ տրվել էր Մորփեոսին: Բայց, բայց... կանայք յոթերորդով են, չէ՞, զգում դավաճանությունը:-) Հենց այն պահին, երբ մի ակնթարթ էր մնացել Հերկուլեսի անմահությունից, Հերան բացում է աչքերն ու... երկու ստինքներից կաթը թափվում է ներքև ու վերև: Այսպիսով, երկնքում հայտնվում է Հարդագողի ճանապարհը, իսկ երկրի վրա ծաղկում են շուշանները: Վերոնեզեի կտավը հիշեցնում էր երեխաների համար հեքիաթների գրքերի նկարազարդում, սակայն առասպելն ինքնին շատ լավն էր:-)

Ես չեմ սիրում երկար ժամեր անցկացնել պատկերասրահում: Որովհետև ես սիրում եմ կրել տպավորություններ իմ ներսում. եթե ինչ-որ բան ցնցեց, վերջ, դուրս եմ գալիս:-) Այս անգամ Ռաֆայելի փոքրիկ մի կտավ էր՝ «Մադոննան մեխակներով»: Կատարելություն լինում է... Բայց պետք չի փորձել դրան հասնել, եթե հանճարեղ չես, կավարտես հոգեբուժարանում:-) Եթե կտավի առջև գույներն ու ձևերը փոխակերպվում են հույզերի ու իմաստների և կրկին վերադառնում նույն ու միաժամանակ տարբեր գույների ու ձևերի, ուրեմն այն կատարյալ է:

Գույների այս հիանալի աշխարհից անձրևի շիթերի ու Pret-ի հոտավետ սենդվիչների ուղեկցությամբ հասանք Ուեսթմինսթերի տաճար, որտեղ ամեն կիրակի ուղիղ 5:45 երգեհոնային երաժշտության համերգ է...

***
Ան ջան, մի օր փոքրերիդ ու Անդոյի հետ անպայման կգնանք...